En önemli bilgi
Kazalı araç satışında noter işlemi, aracın hasarlı olmasından bağımsız olarak mülkiyet ve kayıt şartlarına bağlıdır. Satıcı ve alıcı bilgileri, satışa engel kayıtlar ve yürürlükteki Güvenli Ödeme Sistemi hazırlığı netleştirilir; araç yürümüyorsa fiziki teslim ayrı planlanır.
Hasar görmüş aracın noter öncesi kontrolü
Araç malikiyle işlemi yapacak kişinin aynı kişi olup olmadığı belirlenmelidir. Vekâlet, ortaklık, miras veya tüzel kişi adına satış varsa ilgili belgeler için noterlikten güncel liste istenmelidir. Araç üzerindeki rehin, haciz ya da tescile ilişkin sınırlamalar da devir açısından önemlidir.
Kazalı olmasına rağmen motoru çalışan bir araç ile güvenli şekilde hareket ettirilemeyen bir aracın teslim planı farklıdır. Noter işlemine hazırlık yapılırken aracın çalışır durumda olduğunu varsaymak, özellikle yol güvenliği ve çekici maliyeti açısından hata doğurabilir.
Sigorta dosyası açıkken nelere dikkat edilir?
Hasarın kasko veya trafik dosyasıyla takip edilmesi, aracın maliki dışında hak sahibi olduğu anlamına otomatik gelmez. Fakat onarım, tazminat, eksper veya sigortacıyla yapılan anlaşmanın devir öncesinde kontrol edilmesi gerekir. Dosya numarası ve resmî yazışmalar mevcutsa başvuru sırasında durumu açıklayın.
Karşı tarafın hasar tazminatı bekleniyorsa, tahsil hakkı ve mevcut satış koşullarının ilişkisi uzman görüşü gerektirebilir. Satıştan önce ilgili sigorta şirketi, danışman veya noterlikten açık yanıt alınması, sonradan ihtilaf yaşanmasını azaltır.
Güvenli Ödeme Sistemi nasıl devreye girer?
Ticaret Bakanlığı’nın açıkladığı Güvenli Ödeme Sistemi, ikinci el taşıt bedelinin noter devriyle uyumlu hareket etmesini sağlar. Satıcı, anlaşmalı kuruluşun sistemi üzerinden bilgileri girer; alıcı referansla katılır ve bedelin sistemdeki hesaba aktarılması sağlanır. Uygulamanın adımları kullanılan yetkili kuruluşa göre ek doğrulamalar içerebilir.
Para transferi yapılacak hesap bilgilerini mesaj ekranından gelen rastgele bir bağlantıyla değil, ilgili bankanın veya yetkili ödeme kuruluşunun resmî arayüzünden kontrol edin. Referans numarası, plaka ve bedelin eşleşmesi yanlış işlemi önlemeye yardım eder. Noter devrinden kopuk, açıklaması belirsiz ön ödeme yöntemlerine temkinli yaklaşın.
Noter devri ile çekici teslimi neden ayrı planlanmalı?
Kaza sonrası lastik, aks, fren veya direksiyon sistemi hasar görmüşse aracın kendi tekerleği üzerinde yüklenmesi dahi mümkün olmayabilir. Çekici işletmecisine hasarlı taraf, zeminin durumu, garaj giriş yüksekliği ve çekme noktaları anlatılmalıdır.
Güvenli teslim planında anahtarın kimde olduğu, araç içindeki kişisel eşyaların çıkarılması, plakaların ve evrakın durumu ve teslim konumu önceden yazılır. Bu adımlar noter devrinin yasal yerine geçmez; teslimde karışıklık ve yeni hasar riskini azaltır.
Üç farklı senaryoda nasıl ilerlenir?
Aracın sahibi başka şehirde
Aracın İstanbul’da serviste, malikinin Ankara’da olması fiziki aracı şehirler arasında taşımayı otomatik gerektirmez. Ancak işlem yapacak kişinin kimliği ve yetkisi, satışın hangi noterlikte yürütüleceği ve aracın hangi tarihte teslim edileceği açıklığa kavuşturulmalıdır. Bir aile üyesinin araç anahtarına sahip olması satış yetkisi bulunduğu anlamına gelmez. Vekâlet ihtiyacı için noterlikten dosyaya uygun güncel koşullar istenmelidir.
Araçta açık sigorta dosyası bulunuyor
Kaza dosyasının açık olması aracın satışının her zaman yasaklandığı anlamına gelmez; ancak tazminat, ekspertiz ve hak sahipliğiyle ilgili bilinmeyen sonuçlar doğurabilir. Dosya durumunu sigorta şirketinden doğrulamak ve olası hak değişikliklerini hukuken değerlendirmek gerekir. Alıcıya, hangi hasarın onarım gördüğü, hangi kararın henüz verilmediği ve hangi belgenin mevcut olduğu ayrı maddeler halinde sunulmalıdır.
Noter günü araç hareket ettirilemiyor
Aracın fren, direksiyon veya süspansiyonunda hasar varsa kısa mesafeyi sürerek gitmek dahi güvenli olmayabilir. Çekici operatörüne aracın park alanı, lastiklerin dönme durumu, anahtar, vites konumu ve hasarın fotoğrafları gönderilir. Noter ve ödeme aşamalarından bağımsız olarak teslimin saat aralığı ve araç başındaki yetkili kişi netleştirilir. Böylece alıcı ve satıcı birbirini farklı adreslerde beklemez.
Kontrol listesi
- Kimlik, ruhsat ve işlem yapacak kişinin yetkisini teyit et.
- Kaza sonrası sigorta/eksper dosyası açık mı, açıkça belirt.
- Araçta haciz, rehin veya farklı devir kısıtı olup olmadığını araştır.
- Ödeme kuruluşunun resmî Güvenli Ödeme ekranını kullan.
- Çekici gereksinimini lastik, direksiyon, fren ve park alanına göre bildir.
- Araçtaki özel eşyaları ayır; teslim tutumunu yazılı netleştir.
Kaçınılması gereken üç hata
Noter onayı yerine satış mesajına güvenmek
Mülkiyet devrinin resmî kayıt aşaması ayrı tamamlanmalıdır.
Çekici maliyetini son ana bırakmak
Yükleme koşulları bilinmezse anlaşılmış net bedel beklentisi değişebilir.
Sigorta dosyasını yok saymak
Açık dosyanın taraflar açısından sonuçları işlemden önce netleştirilmelidir.
Bu konuda merak edilenler
Kazalı araç notere götürülmek zorunda mı?
Araç ve işlemin niteliğine göre fiziki bulundurma veya ek kontrol gereksinimini noterlikten öğrenin; otomobilin trafiğe çıkamayacağını mutlaka belirtin.
Devir gününde satıcı mı alıcı mı sistemi başlatır?
Resmî Güvenli Ödeme akışında satıcının işlem kaydı oluşturması, alıcının referansla sürece katılması esastır; banka yönergelerini kontrol edin.
Çekici ücretini kim karşılar?
Bu ticari anlaşmanın parçasıdır. Net satış bedeli, taşıma yeri ve ücretin kime ait olduğu önceden belirlenmelidir.
Eksper raporu olmadan ön teklif istenebilir mi?
Evet, fotoğraf ve araç bilgileriyle ön görüşme yapılabilir. Resmî işlemler için gereken belgeler ayrıca kontrol edilir.
Resmî bilgi kaynakları
Mevzuat ve kayıt ekranları değişebileceği için işlem gününde kurumların en güncel açıklamalarını kontrol edin.